Een fiets met een bel

Maak van schrijftraining een avontuur

 

Vorige week sprak ik Suzanne van Norden. Zij gaf een les zoals ze die ook aan leerlingen op de basisschool geeft en ze deed daar iets waar schrijftrainers en docenten Nederlands iets aan hebben. Als je tenminste oplet.

 

3 september 2014

 

Het zit hem in de manier waarop ze haar eerste vraag formuleerde. Ze begon haar les niet met de vraag: 'Wie wil er iets over zijn fiets vertellen?' Ze zei iets anders: 'Ik heb een fiets, een fiets met een bel. Wie heeft er ook iets aan zijn fiets?'

Laagdrempelig

Waarom ben ik zo enthousiast over deze vraag? Bij de vraag 'wie wil er...' vraagt een leerling zich eerst af of hij wel iets wil vertellen. Nog voor hij iets heeft gezegd zal hij zijn mogelijke antwoord zelf beoordelen. Door de laagdrempelige formulering van Van Norden, laat de leerling die beoordeling achterwege. Hij antwoordt gewoon. En dat is precies wat geoefende schrijvers ook doen: niet meteen ideeën veroordelen. Eerst ideeën verzamelen.

 

En dat deden de aanwezige docenten bij de les van Van Norden ook. Ze vertelden allemaal wat er aan hun fiets zat. En daar zaten twee mooie verhalen bij.  

 

Suzanne van Norden heeft een lesmethode ontwikkeld voor het basisonderwijs en die beschreven in haar boek Iedereen kan leren schrijven (Coutinho, 2014). Wat hebben schrijftrainers eraan... Veel. Tijdens de Schrijfcarrousel-workshop leer je de fijne kneepjes kennen en hier licht ik alvast een tipje van de sluier op.

Betrokkenheid: iedereen doet mee

In de kring stelde Suzanne van Norden de vraag wie er ook iets aan zijn fiets heeft hangen. Door de manier waarop ze haar vraag formuleerde gaf iedereen antwoord. Het was prima als een antwoord saai of voorspelbaar was. Het antwoord van Van Norden zelf - zij beantwoordde haar vraag eerst zelf - was voor de hand liggend: ze had een bel aan haar fiets.

 

Er waren ook twee interessante antwoorden. Een man zei dat hij een nieuwe fiets had... met een kras. De man na hem vertelde dat er op zijn fiets een verkleurde bidon zat die ooit paars was geweest. De fiets was twintig jaar oud en de bidon was nog nooit gebruikt. De man met de kras op zijn nieuwe fiets merkte op dat hij dat toch erger vond dan zijn kras.

Saaie en spannende verhalen

Van Norden heeft nu in een kring van mensen verhalen die saai en voorspelbaar zijn en verhalen die kennelijk een snaar raken. En de verhalen die kennelijk een snaar raken, die kun je, als je dat wilt, analyseren. Zonder dat de inbrengers van saaie verhalen zich gepasseerd hoeven te voelen. Niet iedereen heeft iets boeiends aan zijn fiets hangen.

 

Hoe werkt dit bij schrijftraining aan studenten of professionals? We nemen een training beleidsteksten schrijven als voorbeeld. Je kunt deelnemers vragen wie er een tekst wil inbrengen om te bespreken. Tja 'Wie wil er...'? Je kunt daarentegen ook vragen om de recentst geschreven tekst mee te nemen. Vervolgens laat je alle deelnemers het begin van alle teksten lezen en je vraagt welke tekst ze het duidelijkst vinden. De tekst die het meest wordt aangewezen als duidelijkste tekst, die ga je analyseren. Dat zal tekstkenmerken opleveren (spaarzaam gebruik van de lijdende vorm, correct gebruik van verbindingswoorden, zinnen die niet te lang zijn), maar het zal ook zeker andere informatie opleveren.

Veiligheid, kwaliteit en verrassing

Wat levert dit op? Je zorgt voor veiligheid in de groep en je zorgt ervoor dat deelnemers aan je training hun aandacht richten op wat er goed is aan teksten. Je traint deelnemers te kijken naar hoe het wel moet. En dat sluit aan bij de methode die door David Cooperrider is ontwikkeld en die hij appreciative inquiry heeft genoemd. Dat levert motivatie en betrokkenheid op. Oh, en het belangrijkste: het kan maar zo dat je als schrijftrainer of docent Nederlands zelf verrast wordt en iets nieuws ontdekt. Training wordt op deze manier een ontdekkingstocht.

 

Met de Schrijfcarrousel kun je bijna alle onderdelen van het schrijfproces op deze laagdrempelige manier aanpakken (dat hoeft overigens niet als je dat niet wilt). Op 18 september is de volgende Schrijfcarrousel-workshop, dan ervaar je hoe dat werkt. 

Schrijf je direct in voor de Schrijfcarrousel-workshop middels het inschrijfformulier en lees meer over de methode op de site van de Schrijfcarrousel.